maastricht

Céjourd'hui Deux Novembre mil-huit-cent-huit pardevant Nous Maire, officier de
l'état Civil de la Ville de Maestricht Departement de la Meuse Inférieure, s'est
presenté Levij Lazarus, boucher, démeurant à Maestricht, rue haute France,
né à Numrod en Allemagne, agé de quarante neuf ans, époux de Hendele
Levij, léquel a déclaré prendre le nom de Foijer pour nom de famille et célui de
Lazare pour prénom et a déclaré ne savoir écrire.

Céjourd'hui Deux Novembre mil-huit-cent-huit pardevant Nous Maire, officier de
l'état Civil de la Ville de Maestricht Departement de la Meuse Inférieure, s'est
presenté Hendele Levy, démeurant à Maestricht, rue haute France,
né à Hobach en Allemagne, agé de cinquante deux ans, épouse de Foijer
Lazare, léquelle a déclaré prendre le nom de Handelaer pour nom de famille et célui de
Sara pour prénom et a déclaré ne savoir écrire.

1808 moesten de Joden een vaste familienaam aannemen.
Op de vraag: "Wat wordt uw nieuwe naam" antwoorde Levij Lazarus:
"Foeier" of zei hij "Vooiez" of "Voiez" zoals Parnas President B. Weslij noteert in het Register van geboorte- huwelijk en overlijden bij de Nederlandse Israëlitische Hoofd-Synagoge te Maastricht.1)
"Foijer" schreef de officier de l'état Civil de la Ville de Maestricht op in de acte, keurig in het Frans geschreven, want Jiddisj verstond hij niet en Lazarus las geen Latijnse letters en vond het wel best zo.
Foeier? dacht Levij aan Feuer, vuur? Of bedoelde hij Foejer = keuteboer, plattelander, landarbeider, pion, vrij man volgens Harkavy (oudste Jiddisje woordenboek uit 1928, gebaseerd op de oude bronnen)
Dat hij "a déclaré ne savoir écrire" is betrekkelijk, hij kon vast en zeker Jiddisj schrijven in Hebreeuwse letters, alleen die Latijnse letters kende hij niet.
Ik heb nog geen acte in Maasticht kunnen vinden waar Foijer in het Jiddisj en op de verschillende grafstenen worden alleen de oud Jiddisje namen genoemd.
1)

Hans Kornalijnslijper schrijft:
Wellicht bekend, attendeer ik je op het voorkomen van de jiddische familienaam Feuer of Peuer (alhier ook wel uitgesproken als Pouer).
London Great Synagogue Marriages no17/06: 3 maart1794 huwde Benjamin Solomons met Phebe Moses, de jiddische namen zijn: Wolf ben Leib Feuer of Peuer en Fradel bat Moshe.
De woordenboeken Harkavy en Weinreich geven: Poejer = keuteboer, plattelander, landarbeider, pion, vrij man.
Poejer, ook uitgesproken als Pojer en Pouer, is duidelijk gerelateerd aan Boer en Bauer, het wordt geschreven vrnl: Reesj-Ajin-Jod-Waf-Pé en het komt van het werkwoord Pojen/Poejen/Pouen, dat staat voor 'dieren te drinken geven'.
-
Gegeven dat Levij Lazarus, boucher, démeurant à Maestricht, aangaf niet te kunnen schrijven en dat in jouw familie de naam ook werd gesproken als Foeijer, laat als zinnige hypothesen over de herkomst van de naam Foijer:
1. Het lezen van Jiddisch was ook niet de sterkste kant van de slager Levij Lazarus.
Als de naam een geschreven en weinig gesproken bijnaam van de familie was, kan die zijn teruggelezen als Foijer, terwijl er bedoeld werd Poejer. Zonder punctuatie is er geen verschil in de Jiddische schrijfwijze.
2. Levij Lazarus uitte zich voor deze deftige gelegenheid in zijn zondagse Hoogduits, dat hij wellicht ook sprak tegen deftige Duits sprekenden onder zijn klanten en zei 'Feuer' (vuur), wat in Jiddisch Faijer is en wordt geschreven vrnl: Reesj-Ajin-Jod-Jod-Phé.

Al ruim 8 jaar woonde Levy Lazarus toen al in Maastricht met zijn vrouw Hendele Levy en hun kinderen Lazarus Levy, Abraham Lazarus en Honi Lazarus. Honi wordt 11 december 1800 in Maastricht geboren.

Voor die tijd leidde Levy, Hendele en hun kinderen een zwervend bestaan.
Levy kwam uit Numrod, Duitsland of volgens de overlijdensacte Nuhnberg in het Graafschap Wittgenstein Berleburg.
In het bevolkingsregister wordt in 1815 vermeld:
Levie Lazarus, 56 jaar geboren in Durendal

Hendele was uit Hobach , Duitsland, afkomstig, en volgens de volkstelling 1815 uit Mergendal.
Waar ze getrouwd zijn is onduidelijk.
Levy was slager en veehandelaar

Nog vóór de Franse overheersing van 1794 trekken naar Nederland, hun eerste bekende woonplaats is Haesdael bij Schimmert. Hier wordt een zoon geboren: Lazare Levy

De tocht trekt dan zuidwaarts, in 1997 wordt in Valkenburg nog een zoon geboren, Abraham geheten. Ze wonen niet lang hier want enkele jaren later wordt in Oud-Vroenburg, ten westen van Maastricht een kind aangegeven met de naam NN.

1800 tenslotte wonen ze in Maastricht waar ze een paar generaties wonen.